Nên đi du học Pháp hay Đức

Chia sẻ từ Phương Ly – du học sinh tại Pháp với cô giáo đã dạy Ielts cho em về cảm nhận ở hai nước Pháp và Đức 

Lựa chọn Pháp thay vì Đức

Em ở Paris tính ra được hơn 3 tháng, hôm nay cũng là hôm em thi môn cuối cùng của học kì 1 trước khi nghỉ Noel. Em vừa đi chơi ở quán bar với các bạn cùng lớp sau 1 kì thi khá căng thẳng mệt mỏi, đi chơi kiểu Pháp, gọi là vào quán bar nhưng khá bình dị, với bia tươi, loại bia nhẹ êm, và ít đồ nhắm kiểu Tây. Em viết cho cô 1 phần muốn chia sẻ với cô chuyện học hành, phần còn lại là lời cảm ơn em định viết cho cô mấy lần nhưng hôm nay mới có thời gian ngồi viết.

Cũng giống như nhiều bạn đi du học, dù được cảnh báo trước nhưng ít nhiều em cũng bị sốc vì có nhiều thứ không giống mình tưởng tượng trước khi đi. Có lần em đã nói chuyện với cô, về chuyện em chọn giữa nước Pháp và Đức… Cuối cùng em chọn Pháp, vì thời gian học Master là 1 năm, thay vì học ở Đức 2 năm; hơn nữa em cũng thích khóa học ở Pháp hơn vì muốn học những thứ mới mẻ ngoài mảng kĩ thuật mà em sẽ học nếu sang Đức (em hiện đang học về Management)

Cú sốc về Paris

Cú sốc về nước Pháp, đúng hơn là về Paris: Em mất thời gian đầu vô cùng sốc trước hình ảnh thực tế tại Paris hoa lệ giữa lòng châu Âu. Khi nói chuyện với các bạn đã sống ở Pháp nhiều năm, họ nói với em rằng Paris bây giờ quá khác so với Paris của tầm 5 năm trước, lại quá khác so với 1 thập kỉ trước và trước đó nữa…. Những góc đẹp của Paris thì vẫn đẹp, tháp Eiffel, các bảo tàng, những con phố với kiến trúc đẹp không thể đẹp hơn…

Nhưng đó là Paris của những ngày cuối tuần và ngày nghỉ nếu có thời gian, còn thực tế trong đời sống hằng ngày, em cảm giác Paris khá tương đồng với Hà Nội, là kiểu thượng vàng hạ cám cái gì cũng có, những thứ cao cấp xa xỉ sạch sẽ thì có, nhưng không nhiều bằng những thứ còn lại: nhà ga bến tàu cũ bẩn, hôi hám, đường xá giờ cao điểm cũng hay tắc, rác rưởi vứt la liệt ở phố hay nơi công cộng… (tất nhiên mức độ thì không kinh khủng như các nước đang phát triển thôi chứ so với các nước phương Tây giàu có trù phú thì kém xa).

Lý do chính là bởi Paris giờ đây tràn ngập người nhập cư, không chỉ có những người nhập cư do chiến tranh loạn lạc ở Syria, mà còn có những người nhập cư tới từ các nước châu Phi nghèo đói, cho tới cả những người nhập cư từ các nước nghèo ở châu Âu như Rumani trà trộn vào dòng người tị nạn chính trị, để mong cơ hội đổi đời ở 1 nước châu Âu giàu có hơn. Em không có ý phân biệt màu da, nhưng sự thật là ở Paris số người da đen áp đảo số người da trắng. Người Pháp gốc họ dần dần bỏ Paris để sống ở các thành phố khác, nơi mà mọi thứ sạch sẽ đẹp đẽ bình yên hơn, và có phần dễ sống hơn Paris.

Không giống như ở ngay nước Đức láng giềng với các khu trại được xây riêng cho người nhập cư, người tị nạn, thậm chí những người này còn được học tiếng Đức để hòa nhập với xã hội Đức, người nhập cư – tị nạn tại Pháp gần như phải tự xoay sở. Chính phủ Pháp làm ngơ, bỏ mặc dòng người đổ tới Pháp tăng đều hằng ngày cho các tổ chức phi chính phủ (NGOs), các quỹ từ thiện giúp được gì thì giúp, chính phủ Pháp ko làm gì cả và lờ mọi chuyện đi. Không có chỗ ngủ nên người ta vạ vật khắp các nhà ga, bến tàu, hay vỉa hè.. tè bậy hay … ngay tại những nơi đó cũng là chuyện thường ngày, số khác khá hơn thì có mấy cái lều trại dựng tạm trong các công viên do các quỹ từ thiện giúp đỡ. Không có cái ăn nên mỗi sáng, có tới cả nghìn người tại các khu lều trại kiểu này rải rác trong Paris, xếp hàng dài để đợi được phát cho bữa sáng là những khúc bánh mì được phết sô cô la bên trong, hay mỗi người thêm 1 quả chuối, 1 ít nước ngọt… – là những thứ được các tổ chức từ thiện đi vận động quyên góp tại các nhà hàng, các siêu thị vào tối hôm trước để phân phát cho người nhập cư vào sáng hôm sau. Đó là cảnh đã khiến em khóc khi tận mắt nhìn thấy, vì trong số những người nhập cư ấy có khá nhiều thanh niên nói tiếng Anh, cũng có những người đang học hành thì dang dở, cố tìm đường sang Anh để đoàn tụ người thân hoặc mong cơ hội được học tiếp. Chỉ những người biết tiếng Pháp mới cố mong đợi cơ hội được ở lại Pháp. Thậm chí có 1 thầy giáo dạy trên lớp, khi nói chuyện phiếm về tình hình chính trị xã hội nước Pháp, cũng không nén được nước mắt, vì họ cũng nhìn thấy những cái em vừa kể. Chính phủ Pháp có lẽ sợ rằng nếu giang tay chào đón, sẽ ngày càng nhiều người kéo đến, hơn nữa sắp bầu cử nên họ cần lá phiếu, ko ai muốn động vào cái ung nhọt, giống kiểu sợ nước Pháp bùng lên sự chia rẽ giống như Mỹ. Chính vì người nhập cư đông, ko được tập trung tại khu riêng, lại thiếu thốn đủ thứ nên chuyện người ta trộm cắp cướp bóc…là chuyện như cơm bữa.

Bản thân em dù được bạn bè cảnh báo trước mà cũng bị móc túi 2 lần, và 1 lần thì mất toi 1 cái điện thoại giá 300 Euros vừa mua chưa dùng nổi 1 ngày tại nhà ga giữa Paris, lần 2 thì vì trong túi ko có gì nên bị móc túi mới may không mất tiếp… Ở Paris, mọi người dặn nhau là ko nên về khuya, tránh 1 số khu có nhiều người da đen hay người nhập cư tụ tập… Cô bạn hàng xóm của em từng bị quây bởi 1 đám thanh niên da đen ngay tại nhà ga gần nhà, may thoát được vì nhanh trí chạy ngay ra chỗ mấy anh cảnh sát gần đó và xổ 1 tràng tiếng Pháp nhờ họ giúp đỡ đưa về nh, hay có lần về nhà muộn đang lúi húi mở cổng thì bị 1 anh trông như Rệp…quấy rối ngay tại cổng, nhưng may mà ko bị sao.

So sánh Pháp và Đức 

So sánh giữa xã hội và giáo dục nước Pháp và  Đức: có lẽ em không thể so sánh chính xác và đầy đủ, vì cần thêm thời gian và quan sát. Nhưng hiện giờ trong suy nghĩ của em, nếu ai đó có hỏi giữa Pháp và Đức nên chọn học ở đâu, thì em sẽ trả lời là nên học ở Đức, chọn sống ở đâu thì em cũng khuyên là nên sống ở Đức. Lý do chính của việc nên học tại Đức là người Đức nói tiếng Anh nhiều và tốt hơn hẳn người Pháp về mặt bằng chung, cách giáo dục (về tư duy) khác và tiến bộ hơn Pháp.

Do ở Paris tiện tàu xe, lại gần như nằm giữa châu Âu nên em cũng hay qua Đức chơi vào cuối tuần, qua nhà anh trai em ở Nurnberg (Nuremberg) – 1 thành phố nhỏ nhưng khá đẹp, thăm anh trai chị dâu và cháu gái nhỏ (4 tuổi). Em cũng đi thăm các thành phố khác của Đức như Frankfurt hay Munich, trong vùng Bavaria… cũng hay nói chuyện với các bạn người Đức ở lớp, thì mới thấy rằng hệ thống giáo dục ở Đức, và xã hội Đức, so với Pháp có 1 khoảng cách rõ rệt. Cách suy nghĩ và cách sống của người Đức với Pháp cũng khác nhau rõ rệt. Người Đức suy nghĩ, làm việc…khoa học và chuẩn mực hơn, họ lao động nhiều hơn. Cách họ quy hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng như đường xá, nhà ga bến tàu, các công trình tòa nhà, nội thất đồ đạc bên trong hay máy móc…cũng khác hẳn hình ảnh nước Pháp chỉ có kiến trúc bên ngoài đẹp nhưng đồ đạc bên trong cũ và không tốt bằng, rồi người Pháp cũng vượt đèn đỏ, cũng giờ cao su đi muộn, chơi nhiều hơn làm, thich những thứ liên quan tới hình thức như thời trang mỹ phẩm (thời trang và dược mỹ phẩm thì phát triển nhất nhì thế giới), thích ăn ngon mặc đẹp (người Pháp không béo phì nhiều như Mỹ, họ ăn uống khoa học, đào tạo ngành y tại Pháp gần như khắc nghiệt nhất thế giới khi mà chỉ số ít bác sĩ tốt nghiệp được, còn nhiều bác sĩ hiện nay tại Pháp là phải sang Mỹ học và lấy bằng tại Mỹ để quay lại Pháp hành nghề, vì học ở Pháp khó hơn – theo lời kể của 1 cô bác sĩ người Pháp gốc Việt mà em quen), người Pháp hở ra là thấy đi chơi (vacation), một năm không chỉ có nghỉ Noel, mà còn nghỉ hè, nghỉ thu…hay rất nhiều ngày nghỉ lễ khác em không biết hết, nhưng hè thì đi biển, đông thì trượt tuyết, chẳng thiếu trò gì. Cũng có thể 1 phần họ được thiên nhiên ưu đãi về thời tiết, có đủ các mùa…

Tuy so sánh thì thấy cái gì nước Đức cũng hơn (cũng nhiều người có nhận xét giống em khi họ thậm chí sinh sống ở châu Âu lâu năm hơn), nhưng em vẫn khá chí thú…với khóa học hiện tại. Có lẽ vì ngoài chuyện bài vở thì không khí trường lớp và nhất là bạn bè…giống như sợi dây kết nối mình với khóa học. Nên em cũng thấy vui và cố gắng tận hưởng cái không khí trẻ trung vui vẻ trong lớp, ở tuổi 30. Ở lớp thì em cũng không phải là trẻ nhưng cũng không quá già, chỉ nhìn bền ngoài thì trông em cũng nhang nhác các bạn cùng lớp nên may sao là em ko mặc cảm quá vì tuổi tác. Phụ nữ Pháp được cái là họ kiểu elegant ở mọi lứa tuổi, kể cả trung niên, nhìn cách họ ăn mặc, trang điểm hiếm khi đoán được tuổi thật. Nhìn họ thường trẻ hơn tuổi.

Tuy mới tới Pháp không lâu nhưng có rất nhiều thứ em có thể kể. Em mong cô thông cảm vì đã viết hơi dài dòng. Em gửi cô 1 đoạn ngắn mà em làm mới đây trong 1 buổi thuyết trình vui, khi cô giáo yêu cầu mỗi sinh viên tự chụp/ tự chọn 1 bức ảnh mà thấy tâm đắc nhất về hình ảnh đặc trưng nhất của người Pháp, nước Pháp, hay văn hóa Pháp…nói chung và đứng trước lớp giải thích về bức ảnh, thật ngắn gọn. Em đã ghép ảnh và trình bày như dưới đây (nói giảm nói tránh, tránh nói xấu trực tiếp vì dẫu sao em cũng không muốn chê bai gì nước Pháp trước mặt người Pháp, chỉ coi mọi cơ hội thuyết trình trước lớp là cơ hội luyện ngoại ngữ, luyện nói tiếng Anh)

Học chương trình tiếng Anh tại Pháp

Em chưa tới Mỹ, Anh, Uc, Canada…nơi dùng English, nên chỉ dám so sánh giữa 2 đất nước mà em có cơ hội được thấy, là Pháp và Đức – 2 đất nước là học phí phù hợp cho những người đi học ko có học bổng, phải tự chi trả trong khi điều kiện tài chính không đủ để đi học ở các nước nói tiếng Anh kể trên.

Giáo viên Pháp dạy bằng English đương nhiên là nói giỏi, nhưng vấn đề về phát âm: khoảng 10 người thì chỉ có khoảng 3,4 người là phát âm chuẩn 1 chút, và dễ nghe 1 chút. Còn lại thì khá là khó nghe. Các bạn SV Pháp trong lớp về vốn English thì không kém, nhưng phát âm cũng vậy. Thậm chí có những từ mà em nghe mãi không hiểu thầy nói gì, về sau mới hiểu. Ví dụ GRAND CHILD, thì thầy phát âm GRAND theo kiểu Pháp, CHILD theo kiểu English… Ban đầu em cũng hơi bực một chút, vì không quen. Nhưng sau thì em thấy bình thường, vì thực ra tình trạng đó cũng là bản chất tự nhiên của ngôn ngữ, tính vùng miền ấy ạ. Đâu chỉ Pháp mà cả các bạn Ấn Độ nói nhiều khi em cũng không nghe nổi, tại vì nghe giọng Anh giọng Mỹ quen. Nói chung em thấy cũng không nên kì thị gì, vì ngay VN, cùng là 1 thứ tiếng Việt mình mà 3 vùng Bắc Trung Nam cũng khác. Huống chi English lại là tiếng phổ biến nhất.

Về sau em cũng cởi mở hơn và coi chuyện đó bình thường, vì dẫu sao ngoài thầy cô thì bạn bè trong lớp cũng là 1 nguồn quý giá để mình học từ họ. Em nghĩ quan trọng là mình có chịu khó thực hành cái SPEAKING SKILL hay không. Nếu lười nói thì dù ở môi trường nào cũng khó mà tiến bộ nhanh. Sau 3 tháng thì thực ra em thấy mình vẫn còn kém, nhưng ít nhất là em có tiến bộ hơn so với lúc ở nhà là em rất chịu khó nói chuyện với các bạn cùng lớp và học từ ngay chính cách họ nói tiếng Anh.

Em sang đây học cùng với các bạn trong lớp, 1 nhóm thì tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ rồi không nói, nhóm còn lại tiếng Anh cũng là ngôn ngữ thứ 2 nhưng họ nói tốt, background tốt… khiến em ban đầu vô cùng khủng hoảng. Cái cảm giác mình thua kém bạn bè đã đủ stress, nhưng trong thâm tâm đôi khi em còn nghĩ ở 1 cái tầm rất vĩ mô (mà có phần hâm hâm) rằng là em thực sự ko muốn người ta nhìn sinh viên Việt Nam theo kiểu dốt nát, tụt hậu… vì thực tế cả thế giới người ta đều biết đất nước mình tụt hậu thua kém rồi, giờ đến con người lại bị đánh giá tệ thế thì em thấy không đành lòng (Điều an ủi duy nhất là em thấy người ta không đánh đồng Vietnamien với Chinois – Vietnamese and Chinese, tức là dẫu sao về hành vi xã hội – social behaviors thì người ta vẫn thấy dân VN ít nhiều tử tế hơn dân Tàu, hoặc ít nhất ra đường hay nơi công cộng em cũng lịch sự nên cũng may chưa bị ai hỏi là Vous être chinoise/ Are you Chinese? – Em không nói chuyện dân Tàu ở đây vì chắc đi bất kì đâu trên thế giới thì cũng nghe những chuyện tương tự về người Tàu mà phần lớn đều đúng cả :D)

Lớp em có 1 bạn gái người Venezuela, bạn này chắc là con nhà giàu đi học vì bố mẹ bạn ấy rất hay sang Paris chơi và du lịch với con gái, chưa kể quần áo hàng hiệu sành điệu, lại xinh đẹp (gái Nam Mỹ mà). Ban đầu em nhìn bạn này em không thiện cảm mấy, bởi vì cái đất nước Venezuala của bạn ấy đang khủng hoảng trầm trọng, đủ thứ vấn đề, cũng giống như Việt Nam mình, nhất là gần đây giá dầu giảm mà họ sống chủ yếu nhờ vào việc bán dầu, tham nhũng tràn lan, lạm phát tăng cao…người ta phải bới rác tìm đồ ăn… thế mà nhìn bạn ấy như dân chơi nên đương nhiên em cũng có tí định kiến. Nhưng em nhớ, sau buổi thuyết trình đầu tiên bạn ấy đứng lên nói thì em thay đổi hoàn toàn suy nghĩ. Đơn giản là vì bạn ấy nói quá tốt, bạn ấy nói chả  kém gì các bạn Mỹ cả. Chính nhờ tiếng Anh tốt, nên giống như có công cụ tốt, khi vào học bạn ấy đều cho thấy là bạn ấy chả kém cạnh gì ai trong lớp cả. Lúc thấy bạn ấy thuyết trình, thì trong đầu em có suy nghĩ là, bạn ấy cũng như mình, tiếng Anh chỉ là ngôn ngữ thứ hai, mà sao tiếng Anh tốt thế. Chả ai dám coi thường bạn ấy cả. Thế nên em cũng đành cố mà học, thêm được ngoại ngữ, thêm được kiến thức, thêm được hiểu biết cũng khiến mình cảm thấy bản thân mình “giàu” thêm và tự tin thêm.

Em cũng gạt bỏ những chuyện như việc làm thêm, hay lo lắng về tiền bạc…để tập trung vào học (Tập trung học không phải là em cày cuốc sách vở suốt ngày, qua đây có 3 tháng mà em đi cũng nhiều, đi Bỉ, đi Czech, đi Đức… chơi khi rảnh rỗi). Đi làm thêm kiếm được tiền đương nhiên là vui, nhưng nghĩ đi nghĩ lại, em thấy số tiền kiếm được so với thời gian bỏ ra thì nếu ai đi du học nên cân nhắc. Nếu ko quá khó khăn và tài chính, chi tiêu hợp lý thì em nghĩ chỉ nên tập trung vào học. Vì không nhiều người vừa học tốt lại vừa làm tốt được.

Nói chung học là kiểu đầu tư dài hạn, còn vừa học vừa làm thì có thể trước mắt thấy ổn, nhưng việc học mà bị ảnh hưởng thì em thấy rất đáng tiếc. Bên này sinh viên VN đông, cộng đồng người Việt cũng nhiều (về con số chắc chỉ kém China thôi), các bạn sinh viên sang đây đi làm thêm nhiệt tình, vì cũng dễ kiếm việc làm thêm nếu biết tiếng Pháp hoặc thậm chí không rành tiếng Pháp lắm. Nhưng em để ý rất nhiều bạn mải lao vào kiếm tiền, hầu như chả học mấy, đến cuối kì lên học đối phó kì thi cho xong thôi. Thực sự cái này em ko dám khuyên ai, vì nó phụ thuộc định hướng và điều kiện của từng người. Với bản thân em thì em thấy ở VN em đã phải cố gắng rất nhiều để được sang đây học, nên sang đây mỗi ngày đến trường em đều thấy vui và thấy quý trọng thời gian được đến lớp, em luôn nghĩ là kiến thức dù không học được nhiều thì cũng phải được chút gì đó, xong khóa học thì sau này có thể không biết có dễ xin việc hay không, hay định hướng xa hơn như thế nào nhưng ít nhất cũng phải cải thiện được English cho bản thân mình.

Chọn học  ở Pháp hay Đức 

Chuyện nước Pháp với Đức, chọn học ở đâu. Em thấy giống các cụ nói thôi “Tiền nào của nấy” hay “Đắt sắt ra miếng”, không phải so về tiền, mà so về sự đầu tư ban đầu. Em ko nói đến chuyện xin học các chương trình học phí cao, ở các trường tư. Nếu học mấy trường này thì chả có gì phải bàn. Xin học các trường công của Pháp thì không khó, thủ tục cũng không quá lằng nhằng (Người Pháp thậm chí còn muốn mở rộng cộng đồng Pháp ngữ của họ nên họ chào đón sinh viên nước ngoài là đương nhiên). Đức thì phải thi APS, phải mở tài khoản đóng băng, rồi nguyên việc xin học ở các trường bên Đức cũng nghiêm ngặt hơn, xét tuyển khó khăn. Nhưng bù lại, nếu qua được những cửa ải đó thì cái nhận được cũng sẽ khác nhau:

– Hệ thống giáo dục của Đức tiến bộ hơn Pháp (em nói riêng ở bậc đại học thôi), cơ sở hạ tầng vật chất Đức tốt hơn hẳn. Họ dạy đúng kiểu học đại học, sinh viên phải chịu khó tự nghiên cứu nhiều…và họ đánh giá kết quả qua những gì sinh viên thể hiện, họ có cách đánh giá để hiểu sinh viên ở level nào, quan trọng nhất là họ không đối xử với sinh viên như học sinh phổ thông. Đại học là môi trường khác hoàn toàn với phổ thông. Một số trường của Pháp thì nhiều lúc không khác gì Việt Nam, lên lớp có thầy cô nói chuyện mắng mỏ bọn em hệt như hồi học cấp 1 cấp 2. Em thì thấy bình thường vì những lúc ấy thấy giống VN thôi, còn bọn Mỹ với Đức há hốc mồm vì kiểu thấy bị…tổn thương, thấy bị đối xử như học sinh phổ thông, không giống như sinh viên đang ở đại học. Nói đi cũng phải nói lại, họ tổn thương vì họ học là học nghiêm túc và chủ động chứ không hoàn toàn ỷ lại vào kiến thức do thầy cô giáo đưa ra trên lớ (Còn nếu lười thì bị mắng là chuẩn rồi ạ ) Có 1 số môn bản thân em học ở đây khiến em liên tưởng tới kiểu dạy cổ hủ của Việt Nam, lý thuyết nhiều hơn thực hành hoặc quá nặng về lý thuyết nhưng không trọng tâm. Em tự hỏi không biết có phải giáo dục Việt Nam bị ảnh hưởng quá nhiều từ Pháp do thời kì thuộc địa trước đây hay không, đến nay thế giới đã thay đổi, giáo dục Pháp ít nhiều cũng đổi thay, mà thấy VN mãi vẫn bì bõm với cách dạy và học quá cũ.

– Thủ tục hành chính: về khoản này thì người Pháp chắc là chỉ thua mỗi người Ý, trong hạng mục số các nước châu Âu phát triển. Rườm rà, lê thê, mệt mỏi… Kể cả thủ tục online vẫn rườm rà và mất thời gian 1 cách khủng khiếp. Các loại giấy tờ chồng chéo nhau, và thời gian chờ đợi mới là kinh khủng. Chuyện này không xảy ra ở Đức, mặc dù về luật pháp thì nước nào cũng chặt chẽ cả, nhưng thủ tục hành chính ở Pháp là cái thứ khiến người ta ngán ngẩm không kém gì hệ thống tàu điện ngầm quá cũ kĩ của Paris. 1 cái giấy hẹn lấy thẻ cư trú cũng mất 3, 4 tháng, thẻ sinh viên của em mất 2 tháng mới có dù giấy tờ nộp sớm và đầy đủ, chưa kể các loại lặt vặt khác như bảo hiểm, ngân hàng… Mà ở Pháp còn kinh khủng hơn nữa là thủ tục mỗi vùng lại khác nhau, ở mỗi trường hay mỗi cơ quan lại cũng khác. Nên không biết đâu mà lần.

Bài viết đăng trên nhatran111.vn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *